Bản địa, nhưng thống nhất: Xmind nghĩ về thiết kế đa nền tảng như thế nào

Nếu bạn dùng Xmind trên hơn một thiết bị, hẳn bạn đã từng cảm thấy một điều gì đó — một chút ma sát nhỏ khi chuyển đổi nền tảng. Các nút trông hơi khác. Một thao tác không diễn ra như bạn mong đợi. Không có gì hỏng cả, nhưng vẫn có cảm giác như nó không được sinh ra cho nơi này.

Chúng tôi cũng cảm thấy như vậy. Vì thế, chúng tôi đã đưa ra một quyết định: Xmind phải mang cảm giác bản địa trên mọi nền tảng — không chỉ hoạt động tốt, mà còn thực sự hòa hợp trên macOS, Windows, iOS và Android. Cùng cấu trúc cốt lõi, cùng logic, cùng cảm giác quen thuộc của sản phẩm bạn biết — nhưng khoác lên bộ trang phục phù hợp cho nơi nó đang chạy.

Đây là cách chúng tôi đã làm.

Vấn đề của hầu hết ứng dụng đa nền tảng

Cách làm điển hình là: xây một giao diện, rồi triển khai ở mọi nơi. Cách này rẻ hơn, nhanh hơn và giữ mọi thứ nhất quán. Hầu hết ứng dụng đều làm vậy — và thành thật mà nói, hầu hết người dùng cũng chấp nhận.

Kết quả là một ứng dụng hoạt động trên mọi nền tảng nhưng không thực sự tự nhiên trên nền tảng nào:

• Người dùng Mac nhận ra nó không trông giống các ứng dụng Mac khác.

• Người dùng Android nhận ra rõ ràng đây là bản chuyển từ iOS.

• Không ai phàn nàn to, nhưng sự khó chịu âm thầm tích tụ.

Phương án thay thế — thiết kế riêng cho từng nền tảng — nghe có vẻ đúng nhưng hầu như không bao giờ xảy ra. Nó quá tốn kém, mất quá nhiều thời gian, và các nhóm phải duy trì bốn bộ thiết kế khác nhau rồi cuối cùng cũng kiệt sức và tự hội tụ về một hướng.

Chúng tôi không hài lòng với cả hai lựa chọn. Vì vậy, chúng tôi tìm một cách khác để nghĩ về vấn đề này.

Cùng một ứng dụng, khác trang phục

Hãy nghĩ về cách một người ăn mặc. Vest trong cuộc họp trang trọng, đồ thường ngày vào cuối tuần, quần áo tập luyện vào sáng thứ Bảy. Ba diện mạo khác nhau — nhưng bạn vẫn nhận ra họ ngay lập tức mỗi lần. Bởi vì bản sắc của họ không nằm ở quần áo. Nó nằm ở cách họ thể hiện, cách họ nói chuyện, cách họ đối xử với người khác.

Xmind cũng hoạt động như vậy. Không phải mọi thứ đều nên nhất quán giữa các nền tảng — nhưng những phần quan trọng thì luôn như vậy.

Điều thay đổi: bề mặt

Hình dạng nút, chất liệu, hoạt ảnh, thậm chí cả giọng điệu nội dung — tất cả đều tuân theo hoàn toàn các quy ước riêng của từng nền tảng.

Điều này nghe có vẻ nhiều việc hơn vì đúng là như vậy. Nhưng đó là cách duy nhất để Xmind tạo cảm giác thuộc về từng nền tảng, thay vì chỉ đơn giản là chạy trên đó.

Điều giữ nguyên: cấu trúc

Các công cụ nằm ở đâu, tính năng được tổ chức thế nào, bạn điều hướng giữa các sơ đồ ra sao — tất cả giữ nguyên hoàn toàn ở mọi nơi.

Thanh điều hướng ở trên cùng. Canvas ở trung tâm. Bảng thuộc tính ở bên cạnh trên desktop, trượt lên từ dưới cùng trên mobile. Các tab Sơ đồ ở dọc phía dưới.

Chuyển từ Mac sang iPad là bạn không cần học lại bất cứ điều gì. Ứng dụng trông khác, nhưng hoạt động như Xmind mà bạn đã biết. Sự nhất quán đó — vô hình khi nó vận hành tốt — chính là điều cho phép bề mặt thay đổi tự do mà người dùng không bao giờ cảm thấy lạc lõng.

Điều không bao giờ thay đổi: cốt lõi

Bên dưới mọi thứ, có một vài điểm luôn được giữ cố định bất kể nền tảng hay ngôn ngữ thiết kế mới nào Apple hoặc Google tạo ra tiếp theo:

• Canvas luôn là nhân vật chính. UI lùi lại phía sau.

• Các tính năng phức tạp luôn sẵn đó khi bạn cần và lùi ra khi bạn không cần.

• Hoàn tác là không giới hạn — công việc sáng tạo cần sự tự do thử nghiệm mà không phải lo làm hỏng thứ gì.

• Nhanh luôn tốt hơn đẹp, mọi lúc. Không có hoạt ảnh hay chi tiết thị giác nào đáng để làm ứng dụng chậm đi.

Đây không phải là quyết định thiết kế. Chúng gần với những lời cam kết hơn.

Lý do chúng tôi có thể duy trì tất cả điều này

Sau khi đọc hết những điều trên, một câu hỏi hợp lý là: bốn nền tảng, bốn ngôn ngữ hình ảnh, quy ước khác nhau ở khắp nơi — làm sao bạn thực sự quản lý được tất cả mà không để mọi thứ sụp đổ?

Hai năm trước, chúng tôi đã đưa ra một quyết định lúc đó có vẻ chưa cấp bách: xây dựng một hệ thống thiết kế chuẩn cho Xmind.

Vấn đề cốt lõi mà nó giải quyết rất dễ giải thích nhưng lại khá khó thực hiện: hấp thụ mọi khác biệt giữa các nền tảng ở một nơi, để phần còn lại của sản phẩm không phải bận tâm. Cùng một nút chỉ tồn tại một lần trong hệ thống của chúng tôi. Trên macOS, nó trở thành dạng viên thuốc. Trên Windows, nó trở thành hình chữ nhật bo góc. Một thay đổi, áp dụng khắp nơi — không phải lần mò trong các tệp, không phải sửa cùng một thứ bốn lần, không bị lệch dần khỏi đồng bộ.

Không có nền tảng đó, không điều gì chúng tôi mô tả ở trên có thể bền vững. Mỗi bản cập nhật sẽ trở thành một cuộc thương lượng xem nền tảng nào được nhận bản sửa trong sprint này. Mỗi tính năng mới sẽ sinh ra bốn phiên bản hơi khác nhau, rồi dần dần không còn mang cảm giác là cùng một sản phẩm nữa. Cuối cùng, mọi người sẽ âm thầm đồng ý rằng việc theo kịp là quá tốn kém — và toàn bộ hệ thống lại hội tụ về một giao diện duy nhất được triển khai ở mọi nơi.

Hệ thống thiết kế là thứ khiến việc làm đúng không chỉ khả thi, mà còn có thể lặp lại.

Bạn sẽ không bao giờ nhận ra nó một cách trực tiếp. Đó chính là điểm mấu chốt.

Kết luận

Một Xmind mới sắp ra mắt.

Nó trông đẹp hơn. Nhưng cách diễn đạt trung thực hơn là: đó là kết quả của hai năm làm việc mà không phải lúc nào cũng dễ nhìn thấy từ bên ngoài — học từng nền tảng một cách đúng đắn, xây nền tảng để duy trì nó, và kiên định với ý tưởng rằng bạn không nên phải đánh đổi chỉ vì dùng nhiều hơn một thiết bị.

Chúng tôi dùng Xmind mỗi ngày, trên nhiều thiết bị khác nhau. Chúng tôi không chịu nổi những trải nghiệm chỉ "tạm được". Vì vậy, chúng tôi cũng không muốn bạn phải chấp nhận như thế.